İştirak nafakası, velayeti kendisine bırakılmayan anne veya babanın çocuğun bakım, eğitim, sağlık, barınma ve diğer giderlerine mali gücü oranında katılmasını sağlar. Ancak çocuk büyüdükçe ihtiyaçlar artabilir; okul, servis, sağlık ve günlük yaşam giderleri değişebilir. Nafaka yükümlüsünün gelirinde önemli bir artış yaşanması da mevcut tutarın yetersiz kalmasına yol açabilir.
Bu durumda velayet hakkına sahip ebeveyn, çocuk adına iştirak nafakasının artırılması davası açabilir. Mahkeme yalnızca genel fiyat artışlarına değil; çocuğun güncel ihtiyaçlarına, anne ve babanın ekonomik koşullarına ve hakkaniyete birlikte bakar. Bu nedenle talep edilen artışın belgelerle desteklenmesi önemlidir.
İŞTİRAK NAFAKASI NEDİR
İştirak nafakası çocuğun hakkıdır. Türk Medeni Kanunu uyarınca anne ve baba, bakım borcunu kendi güçleri oranında yerine getirir. Nafaka miktarı belirlenirken çocuğun yaşı, eğitimi, sağlık durumu, yaşam koşulları ve varsa gelirleri ile ebeveynlerin ödeme gücü dikkate alınır.
Nafaka miktarının daha önce boşanma kararıyla veya ayrı bir davada belirlenmiş olması, değişen koşullarda artış istenmesine engel değildir.
İŞTİRAK NAFAKASI HANGİ HÂLLERDE ARTIRILABİLİR
| Değişen durum | Artış talebine örnek |
| Çocuğun ihtiyaçları | Okul, servis, kurs, sağlık, beslenme ve barınma giderlerinin artması |
| Ekonomik koşullar | Enflasyon ve hayat pahalılığı nedeniyle mevcut tutarın yetersiz kalması |
| Ebeveynlerin mali gücü | Nafaka yükümlüsünün gelir veya yaşam standardının belirgin biçimde yükselmesi |
| Özel ihtiyaçlar | Sürekli tedavi, özel eğitim veya zorunlu nitelikte yeni giderlerin doğması |
Kanunda artış için sabit bir oran öngörülmemiştir. Eski kararın tarihi ve o tarihten sonra meydana gelen değişiklikler önemlidir. Talep edilen yeni tutar, çocuğun gerçek giderleri ve nafaka yükümlüsünün ödeme gücüyle ölçülü olmalıdır.
MAHKEME HANGİ ÖLÇÜTLERİ DEĞERLENDİRİR
- Çocuğun yaşı, eğitim düzeyi ve güncel ihtiyaçları
- Okul, servis, kurs, sağlık ve barınma giderleri
- Anne ve babanın gelirleri, malvarlığı ve yaşam koşulları
- Tarafların başka çocuklara veya kişilere yönelik bakım yükümlülükleri
- Mevcut nafakanın belirlendiği tarihten sonra gerçekleşen ekonomik değişiklikler
Nafaka yükümlüsünün gelirini düşük göstermesi tek başına belirleyici değildir. Mahkeme SGK, banka, tapu, araç ve şirket kayıtları ile kişinin çalışma kapasitesini ve hayat standardını birlikte değerlendirebilir. Aynı şekilde çocuğun her giderinin zorunlu ve makul olup olmadığı da incelenir.
ARTIRIM ORANI NASIL BELİRLENİR
İştirak nafakası her yıl kendiliğinden belirli bir oranda artmaz. Önceki kararda yıllık artış hükmü varsa bu hüküm uygulanır. Böyle bir düzenleme yoksa veya uygulanan artış çocuğun ihtiyaçlarını karşılamıyorsa yeni bir artırım davası gündeme gelebilir.
Dava dilekçesinde mevcut nafaka miktarı, talep edilen yeni miktar ve artışın dayanakları açıkça gösterilmelidir. Ayrıca ilerleyen yıllarda tekrar dava açılması ihtiyacını azaltmak amacıyla, nafakanın gelecek yıllarda uygun bir endekse veya orana göre artırılması talep edilebilir. Nihai miktar ve artış yöntemi hâkimin takdirindedir.
HANGİ DELİLLER KULLANILABİLİR
- Nafakayı belirleyen mahkeme kararı
- Okul ücreti, servis, kurs ve kırtasiye faturaları
- Sağlık raporları, ilaç ve tedavi giderleri
- Kira, ulaşım, beslenme ve diğer zorunlu gider belgeleri
- Anne ve babanın ücret, SGK, vergi, tapu, araç ve şirket kayıtları
- Banka dekontları ve nafaka ödeme kayıtları
Belgelerin dava açılmadan önce dönem ve gider türüne göre düzenlenmesi, artış ihtiyacının somut biçimde ortaya konulmasını kolaylaştırır. Hukuka aykırı yollarla elde edilen kişisel verilerden kaçınılmalıdır.
DAVA NEREDE VE NASIL AÇILIR
İştirak nafakasının artırılması davasında görevli mahkeme aile mahkemesidir. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla görev yapar. Yetkili mahkeme somut olaya göre belirlenmekle birlikte nafaka alacaklısının yerleşim yeri dikkate alınır. Aile hukukundan doğan bu dava için zorunlu arabuluculuk şartı bulunmaz.
Artış davası açmak için kanunda belirlenmiş sabit bir bekleme süresi yoktur. Bununla birlikte önceki karardan sonra çocuğun ihtiyaçlarında veya tarafların mali koşullarında anlamlı bir değişiklik bulunduğu gösterilmelidir. Dilekçede artışın dava tarihinden itibaren uygulanması da açıkça talep edilmelidir.
HUKUKİ DESTEK NEDEN ÖNEMLİDİR
Nafaka artırım davalarında sonuca en çok etki eden husus, çocuğun güncel giderleri ile tarafların gerçek ekonomik durumunun doğru ve eksiksiz ortaya konulmasıdır. Eksik talep veya yetersiz belge, hakkaniyete uygun miktara ulaşılmasını zorlaştırabilir.
K & G Hukuk ve Danışmanlık olarak mevcut nafaka kararını, çocuğun giderlerini ve tarafların ekonomik kayıtlarını birlikte inceleyerek talep edilebilecek miktar ve deliller konusunda dosyanıza özel bir yol haritası oluşturuyoruz. İştirak nafakasının artırılması davası hakkında değerlendirme almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
K & G Hukuk ve Danışmanlık ile iletişim
Bu makale genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her nafaka uyuşmazlığı çocuğun ihtiyaçları, tarafların ekonomik durumu ve mevcut kararın içeriğine göre ayrıca değerlendirilir; metin somut olay için hukuki görüş veya sonuç garantisi oluşturmaz.
SIK SORULAN SORULAR
Enflasyon tek başına artış için yeterli midir
Hayat pahalılığı önemli bir etkendir; ancak mahkeme yalnızca enflasyona bakmaz. Çocuğun somut giderleri ve ebeveynlerin mali gücü de birlikte değerlendirilir.
Özel okul gideri nafaka artışına gerekçe olur mu
Çocuğun önceki eğitim düzeni, anne ve babanın ekonomik gücü ve giderin makul olup olmadığı incelenir. Özel okul ücreti her dosyada otomatik olarak diğer ebeveyne yüklenmez.
Nafaka yükümlüsünün yeniden evlenmesi artışı engeller mi
Hayır. Yeniden evlilik tek başına artış talebini ortadan kaldırmaz. Yeni aile yükümlülükleri ile çocuğun üstün yararı ve mevcut ekonomik güç birlikte değerlendirilir.
İştirak nafakası çocuk ergin olduğunda devam eder mi
İştirak nafakası kural olarak çocuk ergin olduğunda sona erer. Eğitim devam ediyorsa ergin çocuk, kanundaki şartlarla anne ve babasından eğitim süresince yardım nafakası talep edebilir.
Başka şehirde çalışıyordum dosyamı değerlendirebilir misiniz
Hukuki değerlendirme için K & G Hukuk ve Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
KAYNAKLAR
İlgili çalışma alanı: Aile Hukuku
İletişim bilgileri